بسمه تعالی
گزارشی از نشست «مشاوره و راهنمایی از نظریۀ غربی تا نظریۀ اسلامی»
نشست علمی «مشاوره و راهنمایی از نظریۀ غربی تا نظریۀ اسلامی» با تأکید بر نیاز ائمّۀ جمعه به مهارت مشاوره و راهنمایی، در تاریخ چهارشنبه، ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ در سالن جلسات مرکز تخصصی شهدای محراب با حضور استادان و دانشپژوهان مرکز برگزار گردید.
در ابتدای جلسه و پس از تلاوت قرآن کریم، دبیر نشست، حجّتالاسلام و المسلمین حسینزاده، پس از تبریک به مناسبت دهۀ کرامت، دربارۀ اهمیت نشستهای مرکز، گفت: «هدف این نشستها این است که در کنار آموزش، فضایی غیر از آموزش مستقیم را تجربه کنید تا در پناه این نشستها لایهای دیگر ایجاد شود و با مطرح شدن پرسشها و شبهات برای دانشپژوهان، جلسات کرسیهای آزاداندیشی در مرکز پا بگیرد.» در ادامه ایشان به تبیین موضوع پنجمین نشست علمی مرکز و نیز بیان تخصص کارشناس مدعو بهخصوص تجربۀ ۱۲ سالۀ امامت جمعه ایشان پرداخت.
سپس حجّتالاسلام و المسلمین اکبری، کارشناس محترم نشست، در ابتدای بحث به پدر علم روانشناسی و تفکر اشتباه در اینباره اشاره کرد و گفت: «وقتی در علوم غربی در حوزۀ تاریخچه بحث میشود، برای هر علمی پدری را مطرح میکنند و به طبع برای علم روانشناسی نیز، پدر علم روانشناسی قائلاند؛ این در حالی است که سابقۀ پدر بودن بعضیها کمتر از ۱۰۰ سال است و حال آنکه رسول اللّه(ص) میفرماید: ”أَنا وَ علیٌ أَبوا هذه الْأُمّه“؛ پس دنبال پدر گشتن برای علم روانشناسی، آدرس غلط دادن است».
ایشان به سابقۀ مباحث روانشناسی و مشاوره در اسلام اشاره کرد و اظهار داشت: «اصلاً یک سوره در قرآن وجود دارد به نام شوریٰ. خدا در این سورۀ دربارۀ ویژگی اهل ایمان میفرماید : ”وَ الَّذِینَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَ أَقَامُوا الصَّلَاهَ وَ أَمْرُهُمْ شُورَىٰ بَیْنَهُمْ وَ مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ یُنْفِقُونَ“. در این آیه، خداوند ویژگی مهم اهل ایمان را، اهل مشورت بودن، معرفی میکند. افزون بر این، با وجود عقل کل بودن رسول اللّه(ص) در آیۀ ۱۵۲ سورۀ آل عمران، ایشان را امر به مشاوره گرفتن از اصحاب خود کرده است: ”وَ شاوِرْهُم فی الْأَمْر“».
حجّتالاسلام و المسلمین اکبری، علت این امر را این چنین بیان کرد: «مشاوره همیشه برای روشن شدن یک مجهول نیست؛ مانند جایی که خداوند از مردم سؤال میکند؛ مانند آیۀ ”هَلْ یَسْتَوِی الَّذِینَ یَعْلَمُونَ وَ الَّذِینَ لَا یَعْلَمُون“ قطعاً سؤال خدا از روی جهل نیست؛ پس این سؤال کردن چه جایگاهی دارد: اوّلاً با این اسلوب خدای متعال میخواهد وجدانهای خفته را بیدار نماید. ثانیاً برای بها دادن به اشخاص است. در آیۀ ۱۵۲ آل عمران هم رسول خدا(ص) از باب توجه به مسئلۀ مشورت و همچنین به جهت مشخص شدن اینکه کدام یک از اصحاب خوش فکرتر هستند، امر به مشورت شده است».
وی افزود: «مشاوره و مشورت جزو فرهنگ اسلامی است و انتصاب پدر روانشناسی به مکاتب غربی ظلم فاحش به آموزههای دین است».
ایشان علت قبول نداشتن روانشناسی غربی نسبت به روانشناسی اسلامی را این چنین بیان کرد: «ما با روانشناسان غربی اختلافات مبنایی داریم؛ برای نمونه، بسیاری از دانشمندان غربی، بهکلی منکر روح و بُعد روحانی برای انساناند و آنچه ما روح میدانیم، جزو فعالیّت مغزی میدانند. وقتی به سر ضربه میخورد، انسان دچار فراموشی میشود. آنان این را مؤیّد ادعای خود میدانند. همچنین گاه راهکارهایی را تجویز میکنند که خلاف شرع و موازین اسلام است و اسلام آنها را نهی کرده؛ مانند تجویز خودارضایی در موارد افسردگی».
ایشان با اشاره به شرایط مشاوره در اسلام گفت: «در همۀ امور نمی شود مشورت کرد. خدا میفرماید: ”وَ شاوِرْهُمْ فی الْأَمْر“ در امور خودتان؛ پس در اموری که فرامین الهی است نمی شود مشورت کرد. نمی شود در امر جهاد که حکم خداست مشورت کرد؛ ولی در اینکه چگونه بجنگیم و با چه تسلیحاتی مبارزه کنیم، چه تاکتیکی داشته باشیم و از این دست امور، سفارش به مشورت شده است. البته که اسلام در امور شخصی و زندگی میفرماید: ”فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّکْرِ إِنْ کُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ“ از متخصصان مشورت کن و سؤال کن».
حجّتالاسلام و المسلمین اکبری تأکید نمود که وجود نقد به مبانی روانشناسی غربی به معنای انکار همۀ آن نیست. وی در اینباره افزود: «عقل حجّت خداست. اگر عاقلان مسئلهای را بیان کنند که جزو محکمات باشد، اگر ملحد هم گفته باشد، انسان باید قبول کند؛ چرا که آن نور خداست، هرچند از زبان انسان تاریک صادر شده است».
کارشناس نشست، روایتی را بیان داشت که در آن فردی از امام حسین(ع) در امور زندگی مشورت خواسته و امام به او راهنمایی کرده است: «فردی از امام حسین(ع) سؤال میکند که دچار معصیت است و هرچه تلاش میکند آن را ترک کند نمیتواند و از این رفتار خود مستأصل شده است. حضرت در پاسخ، چهار نکته به او میگوید و میفرماید به این موارد توجه کن، بعد اگر خواستی برو معصیت خدا کن. این خود نشان میدهد معصومین خود را در مقام مشورت قرار میدادند و در مقابل مشورت خواستن مردم، آنان را طرد نمی کردند».
در ادامه جلسه، حضار سؤالاتی مطرح کردند و کارشناس محترم به آنها پاسخ داد. در انتهای جلسه، حجّتالاسلام و المسلمین حسینزاده، دبیر نشست، پس از بیان خلاصهای از مطالب مطرح شده در نشست، از کارشناس محترم و حضور فعّال دانشپژوهان قدردانی نمود.
پیاده سازی و تنظیم: مهدی بیاتی
برای دانلود فایل پیدیاف روی لینک کلیک کنید.
گزارشی از نشست مشاوره و راهنمایی از نظریه غربی تا نظریه اسلامی
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟