معرفی کتاب منظومه فکری آیت الله العظمی خامنهای (رضواناللهعلیه)
کاظم علیایی
کتاب منظومه فکری حضرت آیتالله العظمی خامنهای (رضواناللهعلیه) شامل مجموعه مقالاتی است که تحت نظارت استاد عبدالحسین خسروپناه و جمعی از پژوهشگران، و حاصل تحقیقی مستدل با محوریت مطالعه مجموعه مکتوبات و منشورات و بیانیه ها و سخنرانی های رهبر شهید انقلاب است، که نظام بینشی و نگرشی و نظام کنشی و منشی رهبر شهید انقلاب را بررسی کرده است و نشان میدهد که منظومه فکری ایشان بیانگر گفتمان و جریان فکری و فرهنگی ویژه ای دارد و همراه با اهداف و نظامهای اجتماعی اسلام است، ادامه دهنده و استمراربخش گفتمان فکری و عملی امام خمینی (ره) است و با رویکرد اجتهادی به مسائل معاصر میپردازد و از جریانها و گفتمانهای معاصر خود متمایز است.
جریان های معاصری چون جریان سنتیِ بیتوجه به دغدغههای انسان معاصر، جریان روشنفکریِ غربزده و شرقزده، جریان روشنفکریِ دینی التقاطی، جریان تجددستیزی و سنتگرایی و جریان اخباری نوین و ضدعقلانی که همگی با نظام فکری اصیل اسلامی فاصله دارند.
این کتاب به همت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و با اجازه دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت الله خامنهای و با حمایت مرکز بررسیهای استراتژیک ریاست جمهوری در دو جلد و ۱۴۴۰ صفحه به چاپ رسیده است.
نگاه کلی به محتوای کتاب
در این مجموعه ساختار کلان منظومه فکری حضرت آیتالله خامنهای در یک مقدمه و چهار بخش تدوین شده است؛
مقدمه:
مشتمل بر تعریف، ضرورت، روش، منطق و ساختار بحث میباشد. میتوان به اختصار به محتوای آن اشاره نمود؛
اهمیت فهم منظومه فکری ایشان (رضواناللهعلیه) از این جهت است که ضمن آشنایی عمیق و دقیق با اندیشههای راهبردی رهبر شهید انقلاب، تبیینگر خط مشی ایشان در مسیر انقلاب بوده که با ولایتمداری صحیح زمینهساز ظهور تمدن اسلامی و حیات طیبه میشود.
مطالعه و بررسی بیانات و مکتوبات ایشان نشانگر این است که حضرت آیت الله خامنهای (رضوناللهعلیه) بر این باورند؛ دین منظومه به هم پیوسته و هدفمند از نظام فکری در ابعاد مختلف حیات بشری است و آموزه های دینی همۀ عرصههای رفتاری و معنوی آدمی را در بر میگیرد.
ضرورت شناخت نظام فکری آیت الله خامنهای از این جهت است که، اندیشه حضرت آیت الله خامنهای یکی از منابع اصلی و بالادستی برای شناخت مسیر انقلاب اسلامی است و شناخت منظومه ای اندیشه های ایشان نگرش جامعی به انسان میدهد، خصوصا برای مسئولان نظام اسلامی و ضرورتا در سایه این شناخت این نظام فکری، صعود کشور به قله های موفقیت را فراهم میآورد.
برخی پرسشهای این تحقیق عبارتاند از:
- نظام فکری مطلوب نزد رهبر معظم انقلاب در عرصه بینش، ارزش و کنش چیست؟
- اصول راهبردی رسیدن به این نظام چیست؟
- نهادهای مرتبط با نظامهای بینشی، ارزشی و کنشی برای تحقق نظام جامعه مطلوب، دارای چه وظایف اساسی هستند؟
روش و شیوه نگارش منظومه فکری:
- گزارشی بودن و مستند و بدون تحمیل آراء نویسنده
- جامعیت آراء به این صورت که مبانی مهم و اصلی اندیشه و آراء و تطور آراء ایشان ذکر شده
- پرهیز از نقل قول مستقیم در موارد ممکن
- پرهیز از حاشیه پردازی و بیان پیام کلیدی
- کوتاه و منظومه وار بودن
- اجتهادی بودن؛ به این جهت که در مباحث ایشان عناوین به صورت صریح بیان نشده و عنوان بندی اجتهادی انجام شده
ویژگی های مهم منظومه فکری آیت الله خامنه ای عبارتند از:
- استمرار و تحقق بخش منظومه فکری امام خمینی به جهت اعتقاد ایشان به پیوند امام خمینی و انقلاب اسلامی ایران
- داراری رویکرد جریان شناسانه و ناظر به جریان های مختلف ایران و جهان اسلام و جهان غرب
- مبتنی بر عقلانیت اسلامی انقلابی
- برخورداری از تبیین عقلانی و وحیانی نسبت به مفاهیم کلیدی منظومه
- سریان مفاهیم بنیادینی همچون توحید و ولایت در مفاهیم کاربردی و اجتماعی منظومه
- منحصر نماندن منظومه در مباحث فلسفی_کلامی و فقهی و مشتمل بودن بر مباحث راهبردی در عرصههای مختلف نظامهای اجتماعی
- مشتمل بودن منظومه بر جهانبینی و ایدئولوژی وجامعه سازی
- سریان روح استکبار ستیزی در اجزا منظومه
- آینده نگری نسبت به حوادث نظام و جهان
- استقامت و پایداری بر مبانی و اصول و ارزشهای انقلاب اسلامی
بخش اول: نظامهای بینشی و جهان بینی
نظام بینشی متشکل از زیرنظامهایی چون فهم منطق اسلام، خداشناسی توحیدی، ولایت شناسی، اسلام شناسی، جهان شناسی و انسان شناسی و جامعه از نگاه اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است. در این بخش، توحید محور مرکز اصلی منظومه فکری رهبر شهید به شمار می آید.
این بخش جهانبینی اسلامی را در پرتوی اندیشههای رهبری بازبینی میکند تا نظامهای بینشی و نگرشی ایشان را عرضه کند. معظم له توحید را دارای یک معنای عام میدانند که میتواند همه عرصههای فردی و اجتماعی انسان را فرا بگیرد. ایشان دایره عبودیت را بسیار وسیع میدانند و معتقدند همه قید و بندهایی که به بشر بسته میشود، یک عبودیت و بندگی برای بشر به وجود میآورد. این جهانبینی توحیدی در همه شئون زندگی انسان نفوذ میکند و به انسان چگونه زیستن را میآموزد.
این بخش شامل مقالات:
مقالۀ (۱): «منطق فهم اسلام» اثر سید سعید لواسانی
مقالۀ (۲): «خداشناسی توحیدی» اثر مهدی رودبندی
مقالۀ (۳): «ولایت در منظومه فکری مقام معظم رهبری» اثر عبدالله محمدی
مقالۀ (۴): «اسلامشناسی» اثر سید فرید حاج سید جوادی
مقالۀ (۵): «جهانشناسی اسلامی» اثر قاسم ترخان
مقالۀ (۶): «انسانشناسی اسلامی» اثر ابراهیم ابراهیمی
مقالۀ (۷): «جامعه اسلامی» اثر محسن مهاجرنیا
بخش دوم: نظامهای منشی و رفتاری
مشتمل بر نظامهای منشی و رفتاری حضرت آیت الله خامنهای است که بیانگر بایدها و نبایدها و شامل نظام عبادی و معنویت، اخلاق اسلامی، نظام تربیت اسلامی است.
معنویت، اخلاق، تربیت و عبادت اسلامی موضوعات محوری این بخش هستند. بنا به تعالیم این فصل عبادت عالیترین شکل ارتباط انسان با پروردگار خویش است و توحید که اساسیترین و محوریترین عقیده اسلامی است جز با پرستش خداوند حاصل نمیشود.
این بخش نیز شامل مقالات:
مقالۀ (۱): «نظام معنویت اسلامی» اثر حمید رضا مظاهریسیف
مقالۀ (۲): «نظام اخلاق اسلامی» اثر روحالله شاطری
مقالۀ (۳): «نظام تربیتی اسلام» اثر مرتضی لطفی، محمد شعبانی
مقالۀ (۴): «نظام عبادی اسلام» اثر ابوالحسن غفاری
بخش سوم: نظامهای اجتماعی؛ فرهنگ، علم، مدیریت، سیاست، حقوق، اقتصاد، قضایی و امنیتی-دفاعی
این بخش با عنوان نظامهای اجتماعی اسلام مشتمل بر ریز عناوین؛ نظام فرهنگ اسلامی، نظام علم اسلام، مدیریت اسلامی، سیاست، حقوق و اقتصاد، نظام قضایی اسلام، نظام امنیتی-دفاعی اسلام از منظر آیت الله خامنهای میباشد.
به عنوان مثال اگر بخواهیم مبانی فکری معظم له را در خصوص بایستههای قضایی مطرح کنیم باید بگوییم که عدالت قضایی از اجزای جداییناپذیر دستگاه قضا است. با توجه به کرامت آدمیان و برابری آنان در انسانیت و در قبال قانون، باید از ستم دیده احقاق حق شود؛ خواه ضعیف باشد یا قوی؛ و نیز باید با ستمکار برخورد شود، خواه توانا باشد یا صاحب منصب باشد یا فردی عادی در جامعه باشد.
مقالات این بخش:
مقالۀ (۱): «نظام فرهنگ اسلامی» اثر ابوالحسن حسنی
مقالۀ (۲): «نظام علمی اسلام» اثر امیر سیاهپوش
مقالۀ (۳): «نظام مدیریت اسلامی» اثر عبدالله نظرزاده
مقالۀ (۴): «نظام سیاست اسلامی» اثر محسن مهاجرنیا
مقالۀ (۵): «نظام اقتصاد اسلامی» اثر امیر سیاهپوش
مقالۀ (۶): «نظام حقوق اسلامی» اثر رضا محمدی
مقالۀ (۷): «نظام قضایی اسلام» اثر فرجالله هدایتنیا
مقالۀ (۸): «نظام امنیتی دفاعی اسلام» اثر نجف علی غلامی
بخش چهارم: نظام اجتماعی اسلام؛ استقلال، عدالت، پیشرفت، تمدن
از دیدگاه امام شهید (رضواناللهعلیه) تمدن اسلامی پاسخی به تمام سردرگمیهای بشر مدرن است. این مبانی فکری با صدور انقلاب به تمام جهان مخابره شود. در واقع توحیدگرایی، توحید منشی و توحید کنشی، همه مشکلات فکری و اخلاقی و اجتماعی جوامع اسلامی را حل میکند. و پرسشهای روشنفکران سکولار غربگرا و شرقگرا را بیمعنا میسازد. آزادی و استقلال و فرهنگ اسلامی و همچنین جمهوریت و اسلامیت در کنار هم معنای جدیدی برای بشریت به ارمغان میآورد.
تمدن اسلامی، مبتنی بر منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی، توحیدمحور است؛ توحیدی که نه تنها در عقیده و قلب آدمیان حضور دارد؛ بلکه همانند روحی، همه ساحتهای فردی و اجتماعی، مُلکی و ملکوتی انسان را احاطه کرده است. آزادی، استقلال، دانش، قدرت، سیاست، قضاوت، امنیت، دفاع و… جملگی توحیدی هستند.
همچنین در این بخش به مقالات زیر پرداخته شده است:
مقالۀ (۱): «استقلال اسلامی» اثر سید مرتضی نبوی، صالح اسکندری
مقالۀ (۲): «آزادی اسلامی» اثر ابوالحسن حسنی
مقالۀ (۳): «عدالت اسلامی» اثر محمد زارع قراملکی
مقالۀ (۴): «پیشرفت اسلامی» اثر امیر سیاهپوش
مقالۀ (۵): «تمدن اسلامی» اثر عبدالحسین خسروپناه، مهدی شاهرخ اصفهانی
جهت مشاهده و دانلود نسخه پیدیاف کلیک کنید
نظر شما در مورد این مطلب چیه؟